Wyjaśnienia KSR do sprawozdania na szczególny dzień bilansowy

Komitet Standardów Rachunkowości (KSR) przyjął stanowisko wyjaśniające zasady sporządzania sprawozdań finansowych na szczególny dzień bilansowy, inny niż dzień kończący rok obrotowy. Dokument ogłoszony komunikatem ministra finansów i gospodarki rozstrzyga długotrwałe wątpliwości dotyczące charakteru takich sprawozdań, zakresu prezentowanych w nich danych oraz obowiązków w zakresie ich badania i zatwierdzania.

Stanowisko zostało przyjęte uchwałą nr 5/2026 Komitetu Standardów Rachunkowości z 17 lutego 2026 r. i ogłoszone w Dzienniku Urzędowym Ministra Finansów i Gospodarki z 30 marca 2026 r. (poz. 47). Stosuje się je do sprawozdań sporządzanych na dzień bilansowy przypadający po dacie wejścia w życie stanowiska, jednak z możliwością wcześniejszego zastosowania.

Dokument obejmuje jednostki stosujące zasady rachunkowości określone w ustawie o rachunkowości oraz jednostki sporządzające sprawozdania zgodnie z Międzynarodowymi Standardami Rachunkowości w rozumieniu tej ustawy. Wyraźnie wyłączono z jego zakresu sprawozdania sporządzane na dzień zakończenia działalności lub postawienia w stan likwidacji – do tych zastosowanie ma KSR Nr 14 – a także sprawozdawczość śródroczną emitentów papierów wartościowych, sprawozdawczość na potrzeby organów nadzoru oraz sprawozdania funduszy inwestycyjnych.

Stanowisko nie stanowi interpretacji przepisów prawa podatkowego, choć odnosi się do relacji między pojęciami roku obrotowego i roku podatkowego, wskazując, że ich zakres pokrywa się wyłącznie w przypadkach wprost wskazanych w przepisach podatkowych, w szczególności w przepisach o cenach transferowych i estońskim CIT.

Szczególny dzień bilansowy w rozumieniu stanowiska to dzień bilansowy inny niż wynikający ze statutu lub umowy jako dzień kończący rok obrotowy. Dotyczy to w szczególności sytuacji poprzedzających zmianę formy prawnej, połączeń i podziałów jednostek, a także przypadków wynikających z innych aktów prawnych, takich jak: wypłata zaliczki na poczet dywidendy przez spółkę akcyjną, sporządzenie planu przekształcenia na podstawie Kodeksu spółek handlowych czy rozpoczęcie opodatkowania estońskim CIT.

Kluczowe ustalenie stanowiska dotyczy charakteru takiego sprawozdania. Nie jest ono rocznym sprawozdaniem finansowym, a szczególny dzień bilansowy nie kończy roku obrotowego. Rok obrotowy trwa nadal, niezależnie od zamknięcia i otwarcia ksiąg rachunkowych na ten dzień. W konsekwencji sprawozdanie finansowe sporządzone na szczególny dzień bilansowy nie podlega obowiązkowemu zatwierdzeniu ani badaniu przez biegłego rewidenta – chyba że obowiązek taki wynika z innych przepisów, jak ma to miejsce w przypadku sprawozdania spółki akcyjnej sporządzanego w związku z wypłatą zaliczki na poczet dywidendy. Nie ma też wymogu dołączania do niego sprawozdania z działalności jednostki ani sprawozdania z płatności.

Stanowisko szczegółowo reguluje, jakie dane i za jakie okresy należy prezentować w poszczególnych częściach sprawozdania. W bilansie prezentuje się dane na szczególny dzień bilansowy z danymi porównawczymi na dzień kończący rok obrotowy bezpośrednio poprzedzający ten dzień. W rachunku zysków i strat ujmuje się dane za okres od początku roku obrotowego do szczególnego dnia bilansowego, a dane porównawcze za analogiczny okres poprzedniego roku obrotowego. Tę samą zasadę stosuje się do rachunku przepływów pieniężnych. W zestawieniu zmian w kapitale własnym dane obejmują natomiast okres od początku roku obrotowego do szczególnego dnia bilansowego, a porównawcze cały poprzedni rok obrotowy. Stanowisko dopuszcza w wyjątkowych przypadkach zastosowanie rozwiązania alternatywnego, gdy przygotowanie danych porównawczych za analogiczne okresy poprzedniego roku jest praktycznie niewykonalne. Jednak pod warunkiem opisania i uzasadnienia odstępstwa w informacji dodatkowej. Całkowitą rezygnację z danych porównawczych stanowisko wyklucza.

Osobno KSR odniósł się do pierwszego rocznego sprawozdania finansowego sporządzanego po wystąpieniu szczególnego dnia bilansowego. Ponieważ szczególny dzień bilansowy nie przerywa ani nie kończy roku obrotowego, pierwsze roczne sprawozdanie finansowe sporządza się za pełny rok obrotowy, czyli od jego początku do dnia kończącego rok obrotowy. Dane porównawcze w rachunku zysków i strat, rachunku przepływów pieniężnych i zestawieniu zmian w kapitale własnym obejmują bezpośrednio poprzedzający rok obrotowy w całości.

Jeżeli szczególny dzień bilansowy wiązał się z zamknięciem ksiąg, roczne sprawozdanie finansowe sporządza się na podstawie danych z dwóch krótszych okresów sprawozdawczych wchodzących w skład tego roku obrotowego, a ostateczne zamknięcie ksiąg za oba okresy następuje dopiero po zatwierdzeniu rocznego sprawozdania finansowego.

Więcej na portalach społecznościowych BDO Poland – ZAPRASZMY:
https://www.facebook.com/BDOPolska
https://www.instagram.com/bdo_polska/
https://www.linkedin.com/company/bdo-sp-zoo