Od 1 października 2026 r. w VAT rozszerzenie odpowiedzialności solidarnej nabywcy

Projekt nowelizacji ustawy o podatku od towarów i usług, skierowany do Komisji Finansów Publicznych, ma wprowadzić od 1 października 2026 r. dwie istotne zmiany: ograniczenie ochrony wynikającej z mechanizmu podzielonej płatności oraz objęcie odpowiedzialnością solidarną wybranych usług niematerialnych ujętych w nowym załączniku nr 16 do ustawy o VAT.

Obecnie zapłata z zastosowaniem mechanizmu podzielonej płatności (MPP) zwalnia nabywcę z odpowiedzialności solidarnej za zaległości podatkowe sprzedawcy bez wyjątków. Projekt zmienia tę zasadę. Ochrona wynikająca z MPP nie będzie miała zastosowania, gdy nabywca wiedział, że faktura została wystawiona przez podmiot nieistniejący, stwierdza czynności niedokonane, podaje kwoty niezgodne z rzeczywistością lub potwierdza czynności dokonane w warunkach nadużycia prawa. W sytuacjach nieobejmujących oszustwa ani nadużycia prawa zapłata w MPP nadal skutecznie zwalniała będzie nabywcę z odpowiedzialności solidarnej.

Jak twierdzi fiskus, zmiana jest odpowiedzią na zidentyfikowane przez Krajową Administrację Skarbową przypadki wykorzystywania rachunków VAT do regulowania fikcyjnych faktur w celu wyprowadzenia i „oczyszczenia” zgromadzonych na nich środków.

Projekt wprowadza również odpowiedzialność solidarną za nabywane usługi niematerialne. Katalog usług objętych nowym reżimem został zawarty w dodawanym do ustawy o VAT nowym załączniku nr 16. Obejmuje m.in. usługi związane z oprogramowaniem (PKWiU 62.01), usługi rachunkowo-księgowe (PKWiU 69.20.2), usługi doradztwa związane z prowadzeniem działalności gospodarczej i usługi zarządzania (PKWiU 70.22), usługi reklamowe (PKWiU 73.1), usługi badania rynku i opinii publicznej (PKWiU 73.2) oraz usługi związane z zatrudnieniem (PKWiU 78). Identyfikacja usług za pomocą symboli PKWiU ma wyeliminować wątpliwości interpretacyjne przy kwalifikowaniu konkretnych świadczeń.

Odpowiedzialność solidarna za usługi niematerialne znajdzie zastosowanie w dwóch przypadkach. Po pierwsze, gdy należność ogółem wynikająca z pojedynczej faktury VAT przekracza 15 000 zł brutto. Po drugie, gdy łączna wartość usług z załącznika nr 16 nabywanych od jednego podmiotu w danym miesiącu przekroczy 50 000 zł netto. W takich przypadkach odpowiedzialność obejmuje wszystkie faktury od tego podmiotu w danym miesiącu, niezależnie od ich jednostkowej wartości.
Przesłanki odpowiedzialności są analogiczne jak w przypadku towarów i usług wymienionych w załączniku nr 15 do ustawy o VAT.

Nowe przepisy mają mieć zastosowanie do usług, dla których obowiązek podatkowy powstanie od dnia 1 października 2026 r.