Zrównoważone samorządy są możliwe

Ranking Samorządów „Rzeczpospolitej” od ponad dwóch dekad pełni rolę barometru kondycji polskich jednostek samorządu terytorialnego (JST). Jego wyniki nie tylko pokazują, które gminy i miasta są liderami zrównoważonego rozwoju, lecz także ujawniają kierunki zmian, jakie zachodzą w Polsce oraz Europie – komentuje w Rzeczpospolitej Edyta Kalińska, biegła rewidentka, partnerka zarządzająca Działem Rewizji Finansowej, członkini zarządu BDO

Ranking Samorządów 2025 (XXI edycja) bazuje na danych za 2024 r. dotyczących takich obszarów jak finanse, infrastruktura, społeczeństwo, środowisko i bezpieczeństwo energetyczne. Rok 2024 był dla JST kolejnym rokiem pełnym wyzwań. Wiele gmin zmagało się z wrześniową powodzią i musiało wykazać się sprawnym zarządzaniem kryzysowym i zapewnić wsparcie swoim mieszkańcom. Najważniejsze wyzwania dla samorządów stanowią z pewnością nie incydentalne kryzysy, ale zadania związane ze strategicznymi obszarami i realizacja celów długoterminowych.

Podstawą stabilność finansowa 
Jednym z największych wyzwań dla JST jest zachowanie stabilności finansowej i dyscypliny finansów, mimo zmiennego otoczenia regulacyjnego, niesprzyjającej sytuacji demograficznej i rosnących kosztów usług publicznych. Aby sprostać temu wyzwaniu, samorządy muszą nie tylko zachowywać najwyższe standardy zarządzania finansami, ale również wykazać się umiejętnością pozyskiwania funduszy.

Kolejny strategiczny obszar, który wymaga dużego zaangażowania finansowego i operacyjnego to transformacja energetyczna. Od JST oczekuje się, że budynki publiczne, transport i pozostała infrastruktura będą nie tylko nowoczesne, ale również przyjazne dla środowiska.

Nie można zapominać, że miasta i gminy powinny przede wszystkim dbać o swoich mieszkańców. W tym zakresie ogromnym wyzwaniem są zmiany demograficzne, szczególnie starzenie się społeczeństwa, ale również odpływ młodych mieszkańców z mniejszych ośrodków. W tym obszarze zadania samorządów to odpowiednia polityka senioralna, dbałość o zdrowie publiczne, inicjatywy aktywizujące mieszkańców i tworzenie warunków dla rozwoju przedsiębiorczości i rynku pracy. Szczególnie doceniane są skuteczne działania systemowe, które wspierają stabilność finansową przy jednoczesnej trosce o mieszkańców i środowisko. Przykładem takich inwestycji mogą być efektywne energetycznie i ekologiczne szkoły, przedszkola czy domy seniora.

Cały artykuł można przeczytać w Rzeczpospolitej z 26 listopada 2025 r.