Jeśli Państwa organizacja ma wysokie koszty energii elektrycznej, a działa w jednym z energochłonnych sektorów, to jest duża szansa, że temat „rekompensat sektorowych” powinien Państwa zainteresować, ponieważ od 5 stycznia 2026 r. obowiązują zmienione unijne wytyczne, które rozszerzyły listę sektorów kwalifikujących się do rekompensat i podniosły parametry wsparcia dla części branż.
Rekompensaty to forma pomocy publicznej, która ma ograniczyć ryzyko tzw. ucieczki emisji , czyli ucieczki produkcji poza UE, poprzez częściowe zrekompensowanie tych rosnących pośrednich kosztów.
W Polsce mechanizm działa na podstawie ustawy i jest rozpatrywany decyzją Prezesa URE, a wypłaty realizowane są z dedykowanego funduszu.
Co firma może uzyskać w praktyce?
Lista nowych sektorów znajduje się w Tabeli 2 załącznika II do zmienionych wytycznych (link do Dziennika Urzędowego UE). Przedstawiamy je również Państwu poniżej.
Rekompensatami objęto także niżej wymienione specyficzne produkty o kodach PKWiU:
Co bardzo ważne: o tym, że firma kwalifikuje się do rekompensat nie musi świadczyć posiadanie danego PKD wpisanego do np. KRS albo CEiDG (chociaż są to najczęstsze przesłanki). Na kwalifikowalność patrzy się procesowo – jakie procesy, produkty i półprodukty są faktycznie prowadzone i produkowane w lokalizacjach firmy. Podstawą ustalenia tego są np. pozwolenia środowiskowe.
Dobrym przykładem może być tutaj odlewnia żeliwa, która jest na „starej” liście sektorów (PKD 24.51) i produkuje odlewy żeliwne. Odlewy te są jednak obrabiane w taki sposób, że na rynek trafiają jako części do samochodów (PKD 29.30), co może powodować wyciągnięcie błędnego wniosku, że rekompensaty się nie należą. Zawsze należy patrzeć procesowo.
Najważniejsze informacje potrzebne do wniosku to:
Ile trwa przygotowanie w pierwszym roku wnioskowania? To zależy w dużym stopniu od opomiarowania zakładu i dostępności personelu:
Dodatkowo: jeżeli organizacja chce ubiegać się o tzw. rekompensaty „dodatkowe”, po 31 marca dochodzi jeszcze termin do 31 lipca na dosłanie URE informacji o wartości dodanej brutto (WDB) z potwierdzeniem biegłego rewidenta.
Jeśli spełniamy powyższe wytyczne, to do URE powinniśmy dostarczyć następujący pakiet dokumentów:
O co chodzi w systemie i skąd biorą się pośrednie koszty CO₂ w rachunkach za energię?
W EU ETS elektrownie muszą kupować uprawnienia do emisji CO₂. Te koszty (w dużej części) są przerzucane na ceny energii elektrycznej, więc przemysł energochłonny płaci wyższy rachunek za prąd – mimo że sam nie jest elektrownią. To właśnie nazywamy pośrednimi kosztami emisji.Rekompensaty to forma pomocy publicznej, która ma ograniczyć ryzyko tzw. ucieczki emisji , czyli ucieczki produkcji poza UE, poprzez częściowe zrekompensowanie tych rosnących pośrednich kosztów.
W Polsce mechanizm działa na podstawie ustawy i jest rozpatrywany decyzją Prezesa URE, a wypłaty realizowane są z dedykowanego funduszu.
Co firma może uzyskać w praktyce?
- zwrot części kosztu CO₂ w energii elektrycznej - liczony według ustalonych w ustawie wzorów i wskaźników
- przy spełnieniu się pewnych warunków: możliwość sięgnięcia po dodatkowe zwiększenie rekompensat (o tym niżej)
Dlaczego rekompensaty mogą dotyczyć Państwa spółki?
Bo UE poszerzyła listę branż, które uznaje za faktycznie narażone na ucieczkę emisji z powodu kosztów pośrednich. Państwa członkowskie mogą objąć te sektory rekompensatami (możliwe, że już nawet dla kosztów poniesionych w 2025 roku). Dodatkowo, co jest nowością, państwa członkowskie mogą dopisywać własne sektory na listę, jeśli te sektory spełnią określone warunki.Lista nowych sektorów znajduje się w Tabeli 2 załącznika II do zmienionych wytycznych (link do Dziennika Urzędowego UE). Przedstawiamy je również Państwu poniżej.
| Kod PKD | Opis |
| 07.29 | Górnictwo pozostałych rud metali nieżelaznych |
| 07.10 | Górnictwo rud żelaza |
| 20.17 | Produkcja kauczuku syntetycznego w formach podstawowych |
| 20.60 | Produkcja włókien chemicznych |
| 20.16 | Produkcja tworzyw sztucznych w formach podstawowych |
| 13.10 | Przygotowanie i przędzenie włókien tekstylnych |
| 23.31 | Produkcja ceramicznych kafli i płytek |
| 20.12 | Produkcja barwników i pigmentów |
| 13.95 | Produkcja włóknin i wyrobów wykonanych z włóknin, z wyłączeniem odzieży |
| 23.14 | Produkcja włókien szklanych |
| 27.20 | Produkcja baterii i akumulatorów |
| 20.14 | Produkcja pozostałych podstawowych chemikaliów organicznych |
| 20.15 | Produkcja nawozów i związków azotowych |
| 10.41 | Produkcja olejów i pozostałych tłuszczów płynnych |
| 11.06 | Produkcja słodu |
| 16.21 | Produkcja arkuszy fornirowych i płyt wykonanych na bazie drewna |
| 23.11 | Produkcja szkła płaskiego |
| 23.13 | Produkcja szkła gospodarczego |
| 24.31 | Produkcja prętów ciągnionych na zimno |
| 24.34 | Produkcja drutu |
Rekompensatami objęto także niżej wymienione specyficzne produkty o kodach PKWiU:
- 20.59.56.70 - Mieszane alkilobenzeny, mieszane alkilonaftaleny, z wyłączeniem objętych HS 2707 lub 2902
- 23.99.19.10 - Wełna żużlowa, wełna skalna i podobne wełny mineralne (z wyłączeniem wełny szklanej), włącznie z ich mieszaninami, luzem, w arkuszach lub w belach
Co bardzo ważne: o tym, że firma kwalifikuje się do rekompensat nie musi świadczyć posiadanie danego PKD wpisanego do np. KRS albo CEiDG (chociaż są to najczęstsze przesłanki). Na kwalifikowalność patrzy się procesowo – jakie procesy, produkty i półprodukty są faktycznie prowadzone i produkowane w lokalizacjach firmy. Podstawą ustalenia tego są np. pozwolenia środowiskowe.
Dobrym przykładem może być tutaj odlewnia żeliwa, która jest na „starej” liście sektorów (PKD 24.51) i produkuje odlewy żeliwne. Odlewy te są jednak obrabiane w taki sposób, że na rynek trafiają jako części do samochodów (PKD 29.30), co może powodować wyciągnięcie błędnego wniosku, że rekompensaty się nie należą. Zawsze należy patrzeć procesowo.
Jak się przygotować, żeby dostać rekompensaty?
Z przygotowywaniem wniosku nie można zwlekać. Niezwykle istotne jest, aby nawet jeszcze nie mając liczb za dany rok ocenić, co jest dostępne jako „twarde” dane, a co trzeba oszacować. Warto wiedzieć, że dla liczb szacowanych można otrzymać jedynie 90% rekompensat – dlatego zbyt późne podjęcie decyzji o przygotowaniu wniosku może skutkować otrzymaniem mniejszej kwoty.Najważniejsze informacje potrzebne do wniosku to:
- Opis granic instalacji i produktów: co jest „produktem kwalifikowanym”, w jakiej instalacji powstaje i jakie procesy wchodzą do zużycia energii dla tego produktu.
- Energia elektryczna: najlepiej bilans całego zakładu z pomiarów, ponieważ niektóre obszary trzeba wyłączyć z wniosku
- Produkcja: wiarygodny bilans produkcji netto (wsady, produkty, bez odpadów/produktów wadliwych)
- Ścieżka dowodowa: dokumenty źródłowe i możliwość prześledzenia liczb od faktury/odczytu do pozycji we wniosku
- Metodyki: opisy sposobu gromadzenia i obliczania wyżej wymienionych danych; schematy instalacji i procesu
Terminy: kiedy, ile to trwa i kiedy zacząć?
Wniosek za dany rok składa się do URE do 31 marca roku następnego.Ile trwa przygotowanie w pierwszym roku wnioskowania? To zależy w dużym stopniu od opomiarowania zakładu i dostępności personelu:
- W przypadku dobrze opomiarowanej instalacji i dyspozycyjnego personelu – około miesiąca
- W przypadku gorszej dostępności danych, opisów i mniejszych zasobów personalnych – nawet 4 miesiące
Dodatkowo: jeżeli organizacja chce ubiegać się o tzw. rekompensaty „dodatkowe”, po 31 marca dochodzi jeszcze termin do 31 lipca na dosłanie URE informacji o wartości dodanej brutto (WDB) z potwierdzeniem biegłego rewidenta.
Czego potrzebujemy do złożenia wniosku?
Przede wszystkim, aby wnioskować o rekompensaty, firma nie może zalegać z podatkami i składkami oraz nie może być w trudnej sytuacji finansowej. Dodatkowo, firma musi posiadać wdrożony i certyfikowany system zarządzania środowiskowego zgodny z ISO 14001 lub EMAS, lub system zarzadzania energią zgodny z ISO 50001. Nie można również wnioskować o rekompensaty dla energii, na którą otrzymało się inną pomoc publiczną.Jeśli spełniamy powyższe wytyczne, to do URE powinniśmy dostarczyć następujący pakiet dokumentów:
- Wniosek i załączniki – URE opublikowało listę załączników potrzebnych do wniosku, obejmującą pakiet oświadczeń, zestawy danych w formie edytowalnej, metodyki zbierania i obliczania danych we wniosku, schematy instalacji i procesu
- Opinia weryfikatora – organizacja na swój koszt powinna poddać wniosek weryfikacji przeprowadzanej przez niezależnego, akredytowanego weryfikatora z listy KOBiZE (weryfikacja odbywa się z wizytą w obiektach firmy)
- Dla rekompensat dodatkowych (zwiększenie rekompensat) – informacja o wartości dodanej brutto przedsiębiorstwa wraz z opinią biegłego rewidenta