BDO W MEDIACH Badanie nie polega na szczegółowej weryfikacji każdej faktury i audycie wszystkich procesów operacyjnych. Biegły ocenia natomiast mechanizmy kontrolne w jednostce – ich zaprojektowanie, wdrożenie oraz rzeczywistą skuteczność działania – pisze w Rzeczpospolitej Monika Pilgun starsza menedżerka w Dziale Rewizji Finansowej BDO
W dyskusjach o badaniu sprawozdań finansowych często powraca pytanie: czy biegły rewident weryfikuje „wszystko”? W praktyce odpowiedź brzmi: nie. Badanie nie polega na szczegółowej weryfikacji każdej faktury czy też na audycie wszystkich procesów operacyjnych. Kluczowym elementem pracy audytora jest natomiast ocena mechanizmów kontrolnych funkcjonujących w jednostce – sposobu ich zaprojektowania, wdrożenia oraz rzeczywistej skuteczności działania. To właśnie od jakości systemu kontroli wewnętrznej zależy poziom ryzyka wystąpienia istotnego zniekształcenia w sprawozdaniu finansowym.
Dlaczego te kontrole wewnętrzne są tak istotne
Kontrole wewnętrzne to nie tylko zbiór procedur opisanych w regulaminach czy instrukcjach obiegu dokumentów. To przede wszystkim realne mechanizmy działania, które zapewniają, że informacje finansowe powstają w sposób uporządkowany, powtarzalny i możliwy do zweryfikowania. Ich celem jest stworzenie środowiska organizacyjnego, w którym ryzyko błędu – przypadkowego, systemowego lub celowego – ograniczane jest już na etapie generowania danych, a nie dopiero podczas ich późniejszej analizy.
Dobrze zaprojektowany system kontroli wewnętrznej powinien gwarantować rzetelność, kompletność oraz prawidłowe przypisanie danych do właściwego okresu sprawozdawczego. W praktyce oznacza to, że każda transakcja jest odpowiednio udokumentowana, zatwierdzona przez uprawnioną osobę, poprawnie ujęta w księgach oraz możliwa do prześledzenia od momentu jej inicjacji do prezentacji w sprawozdaniu finansowym. Kontrole pełnią także funkcję ochronną wobec majątku przedsiębiorstwa: zabezpieczają środki pieniężne, zapasy, dane informatyczne i dostęp do systemów finansowych, ograniczając ryzyko nadużyć i nieuprawnionych działań.
perspektywy biegłego rewidenta system kontroli wewnętrznej stanowi jedno z podstawowych źródeł oceny wiarygodności procesów finansowych. Jeżeli mechanizmy kontrolne są adekwatne do skali działalności i faktycznie funkcjonują w praktyce, to zwiększają poziom zaufania do generowanych danych. W sytuacji gdy system jest niespójny, nieaktualny, wykonywany wyłącznie formalnie lub pozbawiony dokumentacji, to rewident nie może na nim polegać i musi w większym stopniu oprzeć badanie na bezpośredniej weryfikacji transakcji oraz dokumentów źródłowych.
Do najczęstszych nieprawidłowości należą:
Znaczenie kontroli wewnętrznych wykracza zatem poza wymiar formalny. Stanowią one fundament wiarygodności sprawozdawczości finansowej oraz istotny element wpływający na sprawność i efektywność całego procesu badania. Co ważne, skuteczny system nie musi być skomplikowany – kluczowe jest jego dopasowanie do skali i specyfiki działalności oraz konsekwentne, udokumentowane stosowanie w praktyce.
Cały artykuł można przeczytać w Rzeczpospolitej z dn. 24 sierpnia 2026r.
W dyskusjach o badaniu sprawozdań finansowych często powraca pytanie: czy biegły rewident weryfikuje „wszystko”? W praktyce odpowiedź brzmi: nie. Badanie nie polega na szczegółowej weryfikacji każdej faktury czy też na audycie wszystkich procesów operacyjnych. Kluczowym elementem pracy audytora jest natomiast ocena mechanizmów kontrolnych funkcjonujących w jednostce – sposobu ich zaprojektowania, wdrożenia oraz rzeczywistej skuteczności działania. To właśnie od jakości systemu kontroli wewnętrznej zależy poziom ryzyka wystąpienia istotnego zniekształcenia w sprawozdaniu finansowym.
Dlaczego te kontrole wewnętrzne są tak istotne
Kontrole wewnętrzne to nie tylko zbiór procedur opisanych w regulaminach czy instrukcjach obiegu dokumentów. To przede wszystkim realne mechanizmy działania, które zapewniają, że informacje finansowe powstają w sposób uporządkowany, powtarzalny i możliwy do zweryfikowania. Ich celem jest stworzenie środowiska organizacyjnego, w którym ryzyko błędu – przypadkowego, systemowego lub celowego – ograniczane jest już na etapie generowania danych, a nie dopiero podczas ich późniejszej analizy.
Dobrze zaprojektowany system kontroli wewnętrznej powinien gwarantować rzetelność, kompletność oraz prawidłowe przypisanie danych do właściwego okresu sprawozdawczego. W praktyce oznacza to, że każda transakcja jest odpowiednio udokumentowana, zatwierdzona przez uprawnioną osobę, poprawnie ujęta w księgach oraz możliwa do prześledzenia od momentu jej inicjacji do prezentacji w sprawozdaniu finansowym. Kontrole pełnią także funkcję ochronną wobec majątku przedsiębiorstwa: zabezpieczają środki pieniężne, zapasy, dane informatyczne i dostęp do systemów finansowych, ograniczając ryzyko nadużyć i nieuprawnionych działań.
perspektywy biegłego rewidenta system kontroli wewnętrznej stanowi jedno z podstawowych źródeł oceny wiarygodności procesów finansowych. Jeżeli mechanizmy kontrolne są adekwatne do skali działalności i faktycznie funkcjonują w praktyce, to zwiększają poziom zaufania do generowanych danych. W sytuacji gdy system jest niespójny, nieaktualny, wykonywany wyłącznie formalnie lub pozbawiony dokumentacji, to rewident nie może na nim polegać i musi w większym stopniu oprzeć badanie na bezpośredniej weryfikacji transakcji oraz dokumentów źródłowych.
Do najczęstszych nieprawidłowości należą:
- procedury istniejące wyłącznie „na papierze”,
- nieregularne wykonywanie kontroli,
- brak dowodów ich przeprowadzenia,
- łączenie sprzecznych funkcji przez jedną osobę czy
- nieaktualizowanie dokumentacji po zmianach organizacyjnych.
Znaczenie kontroli wewnętrznych wykracza zatem poza wymiar formalny. Stanowią one fundament wiarygodności sprawozdawczości finansowej oraz istotny element wpływający na sprawność i efektywność całego procesu badania. Co ważne, skuteczny system nie musi być skomplikowany – kluczowe jest jego dopasowanie do skali i specyfiki działalności oraz konsekwentne, udokumentowane stosowanie w praktyce.
Cały artykuł można przeczytać w Rzeczpospolitej z dn. 24 sierpnia 2026r.