W ramach naszej witryny stosujemy pliki cookies w celu świadczenia Państwu usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu końcowym. Możecie Państwo dokonać w każdym czasie zmiany ustawień dotyczących cookies. Korzystając z naszej strony akceptujesz zasady Polityki Cookie.
  • Praca Ukraińców w Polsce po pierwszych 6 miesiącach
Biuletyn:

Praca Ukraińców w Polsce po pierwszych 6 miesiącach

14 marca 2017

Przemysław Ciszek, BDO, C&C Chakowski & Ciszek |

Obecnie legalizacja pobytu i pracy obywateli Ukrainy nie przysparza większych kłopotów przez pierwsze 6 miesięcy od przyjazdu. Problemy zaczynają się najczęściej po tym okresie, kiedy to konieczne jest dalsze zalegalizowanie zarówno pracy, jak i pobytu. 

Pobyt i praca

Obywatele Ukrainy zazwyczaj rozpoczynają pracę w Polsce po zarejestrowaniu przez ich pracodawcę w Powiatowym Urzędzie Pracy oświadczenia o zamiarze powierzenia pracy, oraz uzyskaniu na podstawie takiego oświadczenia dokumentu pobytowego, jakim jest wiza krajowa D05 (specjalna wiza wydawana, gdy celem pobytu jest wykonywanie pracy z takiego powodu).

Trzeba jednocześnie przypomnieć, że aby dalej legalnie zatrudnić w Polsce takiego pracownika należy mieć pewność, że dysponuje on jednocześnie ważnym dokumentem pobytowym, jak również posiada stosowne uprawnienie do pracy.
Pośród dokumentów pobytowych należy wymienić przede wszystkim:

  • wizy (krajowe i tzw. jednolite),
  • decyzje zezwalające na pobyt czasowy (do których wydawana jest Karta Pobytu), a także
  • stemple wbijane do paszportu, potwierdzające złożenie wniosku o zezwolenie na pobyt czasowy.

Z kolei prawo do pracy powstanie dopiero po uzyskaniu m.in.:

  • zezwolenia na pracę, lub
  • specjalnej decyzji zezwalającej na pobyt czasowy i pracę (dokument pobytowy, który pozwala jednocześnie pracować).

Warto dodać, że dokumenty pozwalające na pracę uzyskuje zasadniczo pracodawca (z wyjątkiem decyzji na pobyt czasowy i pracę, przy której pomaga jedynie uzyskać załączniki do wniosku składanego przez cudzoziemca), natomiast pobyt legalizuje sam cudzoziemiec (składając wniosek wizowy lub wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy).

Przykład
Pracodawca uzyskał zezwolenie na pracę typu „A” dla obywatela Ukrainy na kilka tygodni przed rozpoczęciem przez niego pracy. Następnie przyszły pracownik uzyskał w konsulacie Wizę krajową z prawem do wykonywania pracy (D06). Po wjeździe na jej podstawie do Polski, obywatel Ukrainy będzie mógł podjąć pracę.

Oczywiście przepisy przewidują wiele przypadków, w których cudzoziemcy posiadający specyficzny dokument pobytowy mogą jednocześnie pracować bez konieczności odrębnego legalizowania pracy (np. małżonków obywateli Polski, studentów stacjonarnych, posiadaczy Karty Polaka, mających zezwolenie na pobyt stały, zezwolenie na pobyt czasowy i pracę itp.).

Przykład
Do pracodawcy zgłosił się obywatel Ukrainy poszukujący pracy. Okazało się, że przebywa w Polsce już około 10 miesięcy i posiada ważną wizę. Dodatkowo legitymuje się ważną Kartą Polaka. W takim przypadku osoba ta może zostać od razu zatrudniona, ponieważ posiadacz Karty Polaka jest zwolniony z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę. Konieczny jest tylko ważny dokument pobytowy

Warto dodać, że pomimo faktu, iż to sam cudzoziemiec powinien dbać o posiadanie ważnego dokumentu pobytowego, to pracodawcy zostali pośrednio zobowiązani do kontroli tej kwestii. Zgodnie z art. 2 ustawy z 15 czerwca 2012 r. o skutkach powierzania wykonywania pracy cudzoziemcom przebywającym wbrew przepisom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. (Dz. U. poz. 769) podmiot powierzający wykonywanie pracy cudzoziemcowi jest obowiązany żądać od cudzoziemca przedstawienia przed rozpoczęciem pracy ważnego dokumentu uprawniającego do pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Co więcej, podmiot powierzający wykonywanie pracy cudzoziemcowi jest obowiązany do przechowywania przez cały okres wykonywania pracy przez cudzoziemca kopii dokumentu pobytowego.
Nie trzeba oczywiście dodawać, że brak takiego dokumentu będzie podstawą do stwierdzenia nielegalnej pracy.

W konsekwencji najczęściej w takim czasie cudzoziemiec jest uprawniony do wykonywania pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, ponieważ posiada zezwolenie na pracę oraz przebywa na nim na podstawie wizy, w ramach ruchu bezwizowego lub na podstawie stempla.

Kłopotliwy stempel

Jak już było powiedziane powyżej, jedną z sytuacji, gdy pobyt cudzoziemca uznaje się za legalny jest złożenie przez niego wniosku o uzyskanie zezwolenia na pobyt czasowy (np. pobyt czasowy i pracę). Trzeba wskazać, że zgodnie z art. 108 ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach. (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 1990), jeżeli termin na złożenie wniosku o udzielenie cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy został zachowany i wniosek nie zawiera braków formalnych lub braki formalne zostały uzupełnione w terminie:

1. wojewoda umieszcza w dokumencie podróży cudzoziemca odcisk stempla potwierdzającego złożenie wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, tj.

 

 

WNIOSEK
O UDZIELENIE CUDZOZIEMCOWI ZEZWOLENIA
NA POBYT CZASOWY ZOSTAŁ ZŁOŻONY

 

W DNIU ….............................................................................

 

DO ………………………………….……………………….
…………………………………………………………………
(nazwa organu)

………………………………………………………………..
(podpis osoby upoważnionej)

2. pobyt cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej uważa się za legalny od dnia złożenia wniosku do dnia, w którym decyzja w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy stanie się ostateczna.

W praktyce niezmiernie często pracodawcy mają problem z oceną legalności pracy w czasie oczekiwania na decyzje w kwestii pobytu czasowego (w okresie posiadania stempla). Tymczasem art. 87 ust 1 punkt 12) ustawy o cudzoziemcach wyraźnie wskazuje, że praca jest legalna, ale w przypadku, gdy oprócz stempla cudzoziemiec dysponuje zezwoleniem na pracę (lub np. oświadczeniem o zamiarze powierzenia wykonywania pracy złożonym przez zatrudniającego go pracodawcę). Sam stempel pozwoli na wykonywanie pracy jedynie w nielicznych przypadkach.

Można pośród nich wymienić np. sytuację, gdy bezpośrednio przed złożeniem wniosku cudzoziemiec był zwolniony z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę z uwagi na m.in.:

  • pobyt czasowy w związku z nauką na studiach stacjonarnych (i posiadania zezwolenia na pobyt czasowy z tego powodu);
  • posiadanie zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej udzielonego w związku z zawarciem związku małżeńskiego;
  • posiadający zezwolenie na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej w celu połączenia się z rodziną.

Będzie tak również, gdy cudzoziemiec złoży wniosek o zezwolenie na pobyt czasowy i pracę w celu kontynuowania pracy wykonywanej zgodnie z posiadanym już przez siebie zezwoleniem na pracę lub zezwoleniem na pobyt czasowy.
O ile więc nie jest to jedna z sytuacji wskazanych powyżej, sam stempel w paszporcie nie wystarczy do wykonywania pracy.

Przykład
Pracodawca przed upływem 6-miesięcznego okresu pracy obywatela Ukrainy wystąpił z wnioskiem o wydanie zezwolenia na pracę na 12 miesięcy. Zezwolenie zostało wydane na krótko przez upływem okresu legalnej pracy. Cudzoziemiec równolegle złożył wniosek o wydanie decyzji zezwalającej na pobyt i pracę (u tego samego pracodawcy). Pomimo iż procedura uzyskania tego dokumentu przedłużyła się do 8 miesięcy, pracownik mógł legalnie pracować przez cały ten okres z uwagi na posiadanie zezwolenia na pracę oraz stempla w paszporcie.

Zezwolenie na pracę typu „A”

Trzeba więc podkreślić, że niezależnie od sposobu legalizacji pobytu przez cudzoziemca po 6 miesiącach (pobyt czasowy, stempel, wiza), pracodawca będzie raczej zmuszony uzyskać zezwolenie na pracę typu „A”.
Jest ono wydawane przez wojewodę właściwego ze względu na siedzibę lub miejsce zamieszkania podmiotu powierzającego wykonywanie pracy cudzoziemcowi. Wojewoda wyda je, jeżeli wysokość wynagrodzenia, która będzie określona w umowie z cudzoziemcem nie będzie niższa od wynagrodzenia pracowników wykonujących pracę porównywalnego rodzaju lub na porównywalnym stanowisku, a także co do zasady pracodawca dołączył do wniosku o wydanie zezwolenia na pracę informację starosty właściwego ze względu na główne miejsce wykonywania pracy przez cudzoziemca o braku możliwości zaspokojenia potrzeb kadrowych pracodawcy w oparciu o rejestry bezrobotnych i poszukujących pracy lub o negatywnym wyniku rekrutacji organizowanej dla pracodawcy (tzw. test rynku pracy).

Trzeba pamiętać o tym, że przepisy przewidują szereg wyjątków pozwalających pominąć test rynku pracy (np. wobec obywateli Ukrainy, którzy wykonywali już przez minimum 3 miesiące pracę na takim stanowisku u wnioskującego pracodawcy).
Zezwolenie na pracę jest wydawane dla określonego cudzoziemca. Oznacza to, że co do zasady zmiana stanowiska lub pracodawcy będzie wymagała nowego dokumentu legalizującego pracę.

Przykład
Pracodawca zdecydował, że pomimo uzyskania zezwolenia na pracę na okres 12 miesięcy na daną firmę, cudzoziemiec będzie wykonywał pracę na rzez spółki powiązanej kapitałowo z pracodawcą. W takim przypadku konieczne będzie uzyskanie nowego zezwolenia na pracę przez nowego pracodawcę.

W zezwoleniu na pracę określa się bowiem podmiot powierzający wykonywanie pracy przez cudzoziemca, stanowisko lub rodzaj pracy wykonywanej przez cudzoziemca, najniższe wynagrodzenie, które może otrzymywać cudzoziemiec na danym stanowisku, wymiar czasu pracy oraz okres ważności zezwolenia. Jeżeli zezwolenie dotyczy pracy cudzoziemca w charakterze pracownika tymczasowego, w zezwoleniu na pracę określany jest pracodawca użytkownik.

Podsumowanie

Jak wynika z powyższego, samo uzyskanie dokumentu pozwalającego zatrudnić cudzoziemca to nie wszystko. Pracodawcy muszą bowiem kontrolować również legalność pobytu cudzoziemców w Polsce. Za brak któregoś z uprawnień nawet przez jeden dzień grożą wysokie kary.