• Czy krajowa ulga za złe długi jest zgodna z dyrektywą unijną?
Biuletyn Podatki i Rachunkowość:

Czy krajowa ulga za złe długi jest zgodna z dyrektywą unijną?

15 marca 2019

Lidia Rubińska, Konsultant w Dziale Doradztwa Podatkowego, biegły sądowy |

   Ulga za złe długi przysługuje przedsiębiorcy (czynnemu podatnikowi VAT), który nie otrzymał zapłaty za dostarczony towar lub za wykonaną usługę, ale zapłacił VAT od transakcji do urzędu skarbowego. Celem tej ulgi jest odzyskanie przez przedsiębiorcę zapłaconego podatku. Poniósł on bowiem jego ciężar, mimo, że nie dostał pieniędzy za sprzedany towar lub usługę. Rozliczenie VAT należnego w odniesieniu do nieściągalnych wierzytelności reguluje art. 89a ustawy o VAT. Wynika z niego, że wierzyciel może skorygować podstawę opodatkowania oraz podatek należny z tytułu dostawy towaru lub świadczenia usług na terytorium kraju w przypadku wierzytelności, których nieściągalność została uprawdopodobniona. Uprawdopodobnienie tej nieściągalności polega na tym, że wierzytelność nie została zapłacona lub zbyta w jakiejkolwiek formie w ciągu 90 dni od dnia upływu terminu jej płatności określonego w umowie lub na fakturze. Przedsiębiorca (wierzyciel) może odzyskać zapłacony VAT tylko po spełnieniu warunków ustawowych, którym jest m.in. brak pozostawania dłużnika w trakcie postępowania restrukturyzacyjnego, upadłościowego lub w trakcie likwidacji. Również nierzetelny kontahent na podstawie art.89b ust.1 ustawy o VAT  ma obowiązek pomniejszyć podatek naliczony, jeżeli nie zapłacił należności wynikającej z faktury za dostawę towaru lub świadczenie usług na terytorium kraju w terminie 90 dni od dnia upływu terminu jej płatności określonego w umowie lub na fakturze. Według art.89b ust.1b w/w ustawy, powyższego przepisu nie stosuje się, m.in. jeśli dłużnik w ostatnim dniu miesiąca w którym upływa 90 dzień od dnia upływu terminu płatności, jest w trakcie postępowania restrukturyzacyjnego, postępowania upadłościowego lub w trakcie likwidacji. Należy zwrócić uwagę, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 grudnia 2018 r., sygn. I FSK 2261/15 ma wątpliwości czy krajowa regulacja w zakresie tzw. ulgi za złe długi jest zgodna z unijną dyrektywą. W konsekwencji NSA zadał dwa pytania prejudycjalne, które dotyczą polskich ograniczeń w korzystaniu z ulgi za złe długi. W szczególności chodzi o to, czy dyrektywa 112 przy uwzględnieniu zasad neutralności i proporcjonalności zezwala na wprowadzenie w prawie krajowym ograniczenia możliwości podstawy opodatkowania w razie częściowego lub zupełnego niewywiązania się z płatności ze względu na określony status podatkowy dłużnika i wierzyciela? Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej już raz wydał postanowienie w zakresie tej ulgi we włoskiej sprawie Enzo Di Maura (C 246/16). TSUE stwierdził wtedy, że nie można uzależniać obniżenia podstawy opodatkowania VAT od bezskuteczności postępowania upadłościowego, w sytuacji gdy może ono trwać ponad dziesięć lat.