W ramach naszej witryny stosujemy pliki cookies w celu świadczenia Państwu usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu końcowym. Możecie Państwo dokonać w każdym czasie zmiany ustawień dotyczących cookies. Korzystając z naszej strony akceptujesz zasady Polityki Cookie.
  • Od 1 stycznia 2017 r. planowane są kolejne zmiany w ustawie o rachunkowości
Biuletyn:

Od 1 stycznia 2017 r. planowane są kolejne zmiany w ustawie o rachunkowości

01 stycznia 2017

dr Katarzyna Trzpioła, "Rachunkowość i Podatki dla praktyków" |

Planowane zmiany w ustawie o rachunkowości wynikają z konieczności dostosowania prawa bilansowego do dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/95/UE z 22 października 2014 r. zmieniającej dyrektywę 2013/34/UE w odniesieniu do ujawniania informacji niefinansowych i informacji dotyczących różnorodności przez niektóre duże jednostki oraz grupy (Dz. Urz. UE L 330 z 15.11.2014, s. 1). Przy okazji wprowadzono zmiany dla wszystkich jednostek oraz tzw. mniejszych podmiotów.

 

Nowe zasady ustalania kosztu wytworzenia produktu 

Za najważniejszą dla tzw. małych jednostek należy wskazać nowelizację art. 28 ust. 4a uor, zgodnie z którą jednostki będą mogły ustalać koszt wytworzenia produktu bez konieczności analizowania stopnia wykorzystania mocy produkcyjnych. Dotychczas takie uproszczenie mogły stosować jednostki niepoddające swych sprawozdań badaniu przez biegłego rewidenta. Teraz to uproszczenie będzie także możliwe, nawet jeśli jednostka będzie badana przez audytora. To uproszczenie można zastosować już za 2016 rok.

Za małe jednostki będą uznawane jednostki (z wyjątkiem jednostek, o których mowa w ust. 1e), w tym jednostki sektora finansów publicznych, które za poprzedni rok obrotowy nie przekroczyły co najmniej dwóch z następujących trzech wielkości:

  1. 17.000.000 zł - w przypadku sumy aktywów bilansu na koniec roku obrotowego,
  2. 34.000.000 zł - w przypadku przychodów netto ze sprzedaży towarów i produktów za rok obrotowy,
  3. 50 osób - w przypadku średniorocznego zatrudnienia w przeliczeniu na pełne etaty.

Przykład – koszty wytworzenia 
Spółka akcyjna (poddająca obligatoryjnie na podstawie art. 64 ust. 1 pkt 1 uor sprawozdanie badaniu przez biegłego rewidenta) będąca jednostką małą produkuje wyrób A. Poniosła w bieżącym okresie koszty produkcyjne: 

  • bezpośrednie – 4.000.000 zł,
  • pośrednie zmienne – 8.000.000 zł,
  • pośrednie stałe 3.000.000 zł.

Wyprodukowano 100 000 szt. wyrobu, co oznaczało wykorzystanie w 60% mocy produkcyjnych. 
Zgodnie z dotychczasowymi przepisami, koszt wytworzenia obejmowałby jedynie 60% kosztów pośrednich stałych, czyli 1.800.000 zł. 
A zatem jednostkowy koszt wytworzenia wyniósłby:
(4.000.000 + 8.000.000 + 1.800.000)/100.000 = 138,00 zł

Koszty niewykorzystanych mocy produkcyjnych wpłynęłyby na wynik finansowy (kwota 1200.000 zł) bez względu na to czy i ile wyrobów gotowych spółka by sprzedała – obciążając go kwotą 1200.000 zł.
Zgodnie z proponowanymi regulacjami – bez konieczności uwzględniania stopnia wykorzystania mocy produkcyjnych, koszt wytworzenia wyniesie:
(4.000.000 + 8.000.000 + 3.000.000)/100.000 =150 zł.
Wynik finansowy będzie obejmował jedynie te koszty, które będą związane z faktycznie sprzedanymi wyrobami.

Ważne
Rozwiązanie proponowane w nowym brzmieniu art. 28 ust. 4a uor pozwoli na uniknięcie problemów z kwalifikowaniem kosztów produkcyjnych do kosztów zmiennych i stałych. Zmniejszy się także ryzyko podatkowe wynikające z kwestionowania kosztów niewykorzystanych mocy produkcyjnych, jako koszty uzyskania przychodów.

 

Większa swoboda w przenoszeniu danych

Kolejna ważna zmiana dla wszystkich podmiotów, to umożliwienie jednostkom przeniesienia określonych dowodów księgowych przed zatwierdzeniem sprawozdania finansowego na informatyczne nośniki danych (a nie jak dotychczas, dopiero po zatwierdzeniu sprawozdania finansowego), jako rozwiązanie ujednolicające przepisy z zakresu rachunkowości z przepisami podatkowymi dotyczącymi VAT. Zmiana ta przyczyni się do znacznego obniżenia kosztów przechowywania danych.

 

Uproszczenia w ewidencji leasingu

Na mocy znowelizowanego art. 3 ust. 6 uor także jednostki sektora finansów publicznych będą mogły stosować uproszczone zasady rachunkowości w ewidencji umów leasingu (zgodnie z przepisami podatkowymi). Aktualnie z uproszczenia tego mogą korzystać jednostki gospodarcze oraz jedynie jednostki samorządu terytorialnego.

 

Terminy inwentaryzacji 

Ponadto w związku z licznymi wątpliwościami w praktyce gospodarczej, doprecyzowano termin przeprowadzenia inwentaryzacji drogą porównania i weryfikacji wartości określonych składników bilansu. Musi być ona przeprowadzona na ostatni dzień roku obrotowego. Ma to szczególne znaczenie dla jednostek sektora finansów publicznych, gdzie często na linii jednostka – regionalne izby obrachunkowe dochodziło na tym polu do sporów. Obecnie jednoznacznie z przepisów wynika, iż jedynie inwentaryzacja drogą spisu z natury lub potwierdzenia salda może być przeprowadzona na inny (wcześniejszy) dzień niż dzień bilansowy.

 

Sprawozdanie z działalności – nowe informacje dla większych jednostek

Jednostki, które na podstawie art. 49 ustawy o rachunkowości sporządzają sprawozdanie z działalności, oraz jednostki dominujące, sporządzające sprawozdanie z działalności grupy kapitałowej będą musiały uwzględnić informacje niefinansowe w tych sprawozdaniach. Alternatywnie będą musiały sporządzić odrębne sprawozdanie poświęcone informacjom niefinansowym. Obowiązek ten będzie dotyczył jednostek wskazanych w tabeli.

Jednostkowe sprawozdania z działalności Sprawozdania z działalności grupy kapitałowej 
  • Jednostki wskazane w art.3 ust. 1e pkt 1-6, uor, które są spółkami kapitałowymi, komandytowo-akcyjnymi i jawnymi lub komandytowymi, gdzie wszyscy wspólnicy ponoszący nieograniczoną odpowiedzialność są krajowymi lub zagranicznymi spółkami kapitałowymi.
Jeśli w roku bieżącym i poprzednim przekroczone zostały w jej sprawozdaniu finansowym dwa progi:
  • średnioroczne zatrudnienie w przeliczeniu na pełne etaty – 500 osób,
  • suma aktywów bilansu – 85 mln zł,
  • suma przychodów netto ze sprzedaży produktów i towarów – 170 mln zł.
  • Jednostki dominujące będące jednostkami zaufania publicznego.
  • Jednostki dominujące będące spółkami kapitałowymi, komandytowo-akcyjnymi i jawnymi lub komandytowymi, gdzie wszyscy wspólnicy ponoszący nieograniczoną odpowiedzialność są krajowymi lub zagranicznymi spółkami kapitałowymi.
  • Pozostałe jednostki dominujące, które w sprawozdaniach skonsolidowanych za bieżący i poprzedni okres sprawozdawczy przekroczyły dwa z trzech progów przed dokonaniem włączeń konsolidacyjnych:
  • średnioroczne zatrudnienie w przeliczeniu na pełne etaty – 500 osób,
  • suma aktywów bilansu – 102 mln zł,
  • suma przychodów netto ze sprzedaży produktów i towarów – 204 mln zł.
Lub po dokonaniu wyłączeń w roku bieżącym i poprzednim przekroczone zostały w jej sprawozdaniu finansowym dwa progi:
  • średnioroczne zatrudnienie w przeliczeniu na pełne etaty – 500 osób,
  • suma aktywów bilansu – 85 mln zł,
  • suma przychodów netto ze sprzedaży produktów i towarów – 170 mln zł.

 

Jednostki zaufania publicznego

Jednostki wskazane w art. 3 ust. 1e pkt 1-6 ustawy o rachunkowości to tzw. jednostki zaufania publicznego, czyli:

  • jednostki wskazane w art. 2 ust. 1 pkt, 3, tzn. jednostki organizacyjne działające na podstawie Prawa bankowego, przepisów o obrocie papierami wartościowymi, przepisów o funduszach inwestycyjnych, przepisów o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej, przepisów o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych lub przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, bez względu na wielkość przychodów;
  • jednostki zamierzające ubiegać się albo ubiegające się o zezwolenie na wykonywanie działalności na podstawie przepisów, o których wyżej;
  • emitenci papierów wartościowych dopuszczonych, emitenci zamierzający ubiegać się lub ubiegający się o ich dopuszczenie do obrotu na jednym z rynków regulowanych Europejskiego Obszaru Gospodarczego;
  • emitenci papierów wartościowych dopuszczonych do obrotu w alternatywnym systemie obrotu;
  • krajowe instytucje płatnicze;
  • instytucje pieniądza elektronicznego.

 

Oczywiście będą istniały możliwości skorzystania ze zwolnienia ze sporządzania takiego oświadczenia (sprawozdania). Będą do tego miały prawo:

  • jednostka będąca jednostką zależną, w tym jednostką dominującą niższego szczebla, jeżeli inna jednostka dominująca mająca siedzibę lub miejsce sprawowania zarządu na terytorium Europejskiego Obszaru Gospodarczego sporządza oświadczenie grupy kapitałowej na temat informacji niefinansowych lub sprawozdanie grupy kapitałowej na temat informacji niefinansowych, zgodnie z przepisami prawa państwa członkowskiego, któremu podlega i którym to oświadczeniem lub sprawozdaniem obejmie tę jednostkę i jej jednostki zależne każdego szczebla (art. 49 ust. 11 uor);
  • jednostka będąca jednostką dominującą niższego szczebla, jeżeli jednostka dominująca wyższego szczebla mająca siedzibę lub miejsce sprawowania zarządu na terytorium Europejskiego Obszaru Gospodarczego sporządza oświadczenie grupy kapitałowej na temat informacji niefinansowych lub sprawozdanie grupy kapitałowej na temat informacji niefinansowych, zgodnie z przepisami prawa państwa członkowskiego, któremu podlega i którym to oświadczeniem lub sprawozdaniem obejmie tę jednostkę i jej jednostki zależne każdego szczebla (art. 55 ust. 2e uor).

Oświadczenie o informacjach niefinansowych może być zarówno odrębnym sprawozdaniem, jak i elementem sprawozdania z działalności. W jednym i w drugim przypadku musi zawierać określone informacje.

Nowe regulacje przewidują obowiązek ujawnienia w sprawozdaniu z działalności lub odrębnym oświadczeniu między innymi takich informacji, jak:

  • opis modelu biznesowego jednostki,
  • kluczowe niefinansowe wskaźniki efektywności związane z działalnością jednostki,
  • opis polityk stosowanych przez jednostkę w odniesieniu do zagadnień społecznych, środowiska naturalnego, poszanowania praw człowieka, przeciwdziałania korupcji i łapownictwu, opis rezultatów stosowania tych praktyk,
  • opis procedur należytej staranności,
  • opis istotnych ryzyk mogących wywierać niekorzystny wpływ na działalność jednostki, w tym opis zarządzania tymi  ryzykami.

 

Przykład ujawnienia
Działania na rzecz społeczności, w których działamy, są dla nas bardzo ważne. Spółki naszej grupy są bardzo silnie związane z regionem, w którym się znajdują. Dlatego angażujemy się w życie społeczności poprzez działalność fundacji, na rzecz której przekazaliśmy w 2016 roku 8 mln zł, a w roku 2015 7,5 mln zł. 

Sporządzając oświadczenie na temat informacji niefinansowych, jednostka przedstawia informacje niefinansowe w stopniu, w jakim są one niezbędne do oceny rozwoju, wyników i sytuacji jednostki oraz wpływu jej działalności w odniesieniu do zagadnień społecznych, pracowniczych, środowiska naturalnego, poszanowania praw człowieka oraz przeciwdziałania korupcji i łapownictwu. Jeżeli podmiot nie stosuje polityki w odniesieniu do jednego lub kilku powyższych zagadnień, w oświadczeniu na temat informacji niefinansowych jednostka podaje powody braku danej polityki lub polityk.

Jeżeli jednostka, sporządzając oświadczenie na temat informacji niefinansowych, stosuje krajowe, unijne lub międzynarodowe standardy lub wytyczne, zawiera w tym oświadczeniu informację o tym, z jakich standardów lub wytycznych skorzystała.

W wyjątkowych przypadkach można pominąć w oświadczeniu na temat informacji niefinansowych informacje dotyczące oczekiwanych zdarzeń lub spraw będących przedmiotem toczących się negocjacji. Może mieć to miejsce, jeżeli zgodnie z uzasadnioną opinią kierownika jednostki oraz członków rady nadzorczej lub innego organu nadzorującego jednostkę ujawnienie takich informacji miałoby istotnie szkodliwy wpływ na sytuację rynkową jednostki. Jednostka nie może jednak pominąć tych informacji, jeżeli uniemożliwi to prawidłową i obiektywną ocenę rozwoju, wyników i sytuacji jednostki oraz wpływu jej działalności w odniesieniu do zagadnień np. społecznych, środowiska naturalnego, poszanowania praw człowieka, przeciwdziałania korupcji i łapownictwu.

 

Etap legislacyjny: projekt z 7 kwietnia 2016 r. nowelizacji ustawy o rachunkowości – w konsultacjach.