W ramach naszej witryny stosujemy pliki cookies w celu świadczenia Państwu usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu końcowym. Możecie Państwo dokonać w każdym czasie zmiany ustawień dotyczących cookies. Korzystając z naszej strony akceptujesz zasady Polityki Cookie.
  • Fundusz alimentacyjny 2016 – gminy, miasta i Ośrodki Pomocy Społecznej bojkotują zasady rachunkowości budżetowej!
Biuletyn:

Fundusz alimentacyjny 2016 – gminy, miasta i Ośrodki Pomocy Społecznej bojkotują zasady rachunkowości budżetowej!

05 stycznia 2016

Tomasz Wojtania, BDO |

Rozporządzenie ministra finansów z 28 lipca 2006 r. w sprawie szczególnych zasad rachunkowości oraz planów kont dla budżetu państwa, budżetów jednostek samorządu terytorialnego oraz niektórych jednostek sektora finansów publicznych (Dz.U.2006.142.1020 z p.zm.) zostało uchylone z dniem 31 lipca 2010 r. wskutek zastosowania art. 119 ustęp 1 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych (Dz.U.2009.157.1241 z p.zm.). W paragrafie 7 ustęp 2 rozporządzenia był zapis stanowiący, że należności realizowane na rzecz innych jednostek ujmuje się jako zobowiązania na rzecz tych jednostek. Natomiast w paragrafie 7 ustęp 6 był zapis, iż odpisy aktualizujące wartość należności realizowanych na rzecz innych jednostek obciążają zobowiązania wobec tych jednostek. Wszystko wskazuje na to, iż do dziś część gmin i miast oraz część ośrodków pomocy społecznej (OPS) stosuje przepisy, które od lat w Polsce już nie obowiązują.

 

Co gorsze, OPS-y do dziś stosują błędną interpretację przepisów paragrafu 7 ustęp 2 rozporządzenia ministra finansów z 28 lipca 2006 r., czyli księgowanie należności jako zobowiązań.
Przykładowo jeśli wypłacono świadczenie osobie uprawnionej w kwocie 100 zł, to OPS-y księgowały: strona WN konta 221 Należności z tytułu dochodów budżetowych w kwocie 100 zł. Strona MA konta 750 Przychody i koszty finansowe w kwocie 20 zł oraz strona MA konta 225 Rozrachunki z budżetami w kwocie 60 zł i strona MA konta 240 Pozostałe rozrachunki (lub na koncie 225 z analityką gmina dłużnika) w kwocie 20 zł.

Jeśli komornik nic nie wyegzekwował od dłużnika alimentacyjnego (a było to i jest nadal dość normalne zjawisko w tym zadaniu) to po takim księgowaniu jednostki wykazywały salda zobowiązań na koncie 225 w kwocie 60 zł i na koncie 240 w kwocie 20 zł. Jeśli komornik nic nie wyegzekwował od dłużnika alimentacyjnego, to u stosujących opisywane księgowania wykazane były nieprawidłowe salda zobowiązań, gdyż 60% od zera stanowi zero, a 20% od zera również jest zerem. Oczywiste jest, że zobowiązania te nie spełniały określonych ustawą o rachunkowości zasad wyceny aktywów i pasywów (art. 28 ustawy o rachunkowości), a nawet określonej w artykule 3 ustęp 1 pkt 20 ustawy o rachunkowości definicji zobowiązań.

„Sprytne” OPS-y, aby uniknąć wykazywania nierzetelnych zobowiązań zaczęły dokonywać zbiorczych, hurtowych odpisów aktualizujących należności od dłużnika alimentacyjnego, dokonując kolejnej błędnej interpretacji, tym razem jednak paragrafu 7 ustęp 6 rozporządzenia ministra finansów z 28 lipca 2006 roku. Odpisów tych dokonywano na dzień 31 grudnia, po czym niezależnie od tego czy ustały przesłanki dokonania odpisu, OPS-y na 1 stycznia ponownie dokonywały przypisu należności, wyżej opisaną metodą. Odpis aktualizujący wartość należności realizowanych na rzecz innych jednostek obciążał zobowiązania wobec tych jednostek. Nikło zatem saldo zobowiązań, ale równocześnie dochodziło do złamania art. 35b ustęp 2 ustawy o rachunkowości i naruszenia zasady ciągłości bilansowej.

Te nieprawidłowości usunęło Ministerstwo Finansów… ale tylko teoretycznie. Począwszy bowiem od 1 stycznia 2010 r. obowiązuje w Polsce ustawa z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U.2013.885 j.t. z p.zm.), która weszła w życie na bazie wyżej przytoczonej ustawy z 27 sierpnia 2009 r. Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych.

Na podstawie art. 40 ust. 4 pkt 1 lit. a ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, minister finansów opracował i opublikował rozporządzenie ministra finansów z 5 lipca 2010 r. w sprawie szczególnych zasad rachunkowości oraz planów kont dla budżetu państwa, budżetów jednostek samorządu terytorialnego, jednostek budżetowych, samorządowych zakładów budżetowych, państwowych funduszy celowych oraz państwowych jednostek budżetowych mających siedzibę poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U.2013.289 j.t. z p.zm.), które zgodnie z paragrafem 27 ustęp 1 stanowiło, iż do ewidencji zdarzeń w roku obrotowym 2010, z wyjątkiem zdarzeń dotyczących wykonania budżetu środków europejskich, stosuje się przepisy dotychczasowe.

Przepis ten oznaczał, iż począwszy od 1 stycznia 2011 r. OPS-y nie miały już podstawy prawnej do ujmowania należności jako zobowiązań oraz do księgowania odpisów aktualizujących należności według wyżej opisanych zasad, gdyż paragraf 7 ustęp 2 i ustęp 6 rozporządzenie ministra finansów z 28 lipca 2006 r.mógł być stosowany jedynie do końca roku 2010. W aktualnie obowiązujących przepisach rozporządzenia ministra finansów nie ma już zapisów dot. ujmowania należności jako zobowiązań, ani zapisów dot. odpisów aktualizujących należności obciążających zobowiązania.

Począwszy zatem od 1 stycznia 2011 r. OPS-y mają nieprawidłową politykę rachunkowości i faktycznie bojkotują rozporządzenie ministra finansów z 5 lipca 2010 r., w tym zmiany rozporządzenia ministra finansów z 5 lipca 2010 r., jakie były dokonane w roku 2012 na mocy rozporządzenia ministra finansów z 19 stycznia 2012 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczególnych zasad rachunkowości oraz planów kont dla budżetu państwa, budżetów jednostek samorządu terytorialnego, jednostek budżetowych, samorządowych zakładów budżetowych, państwowych funduszy celowych oraz państwowych jednostek budżetowych mających siedzibę poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U.2012.121), gdzie m.in. w załączniku nr 3 do rozporządzenia zmieniono opis konta 221 Należności z tytułu dochodów budżetowych, wprowadzając zapis, iż ewidencja szczegółowa do konta 221 powinna być prowadzona według dłużników i podziałek klasyfikacji budżetowej oraz budżetów, których należności dotyczą.

Okazuje się, że OPS-y bojkotują nawet komunikat, jaki w tej sprawie wydało Ministerstwo Finansów 23 lutego 2011 r. Aktualnie komunikat ten jest dostępny na stronie:
http://www.mf.gov.pl/ministerstwo-finansow/dzialalnosc/rachunkowosc/najczesciej-zadawane-pytania2/-/asset_publisher/yQ5z/content/rachunkowosc-budzetowa?redirect=http%3A%2F%2Fwww.mf.gov.pl%2Fministerstwo-finansow%2Fdzialalnosc%2Frachunkowosc%2Fnajczesciej-zadawane-pytania2%3Fp_p_id%3D101_INSTANCE_yQ5z%26p_p_lifecycle%3D0%26p_p_state%3Dnormal%26p_p_mode%3Dview%26p_p_col_id%3Dcolumn-2%26p_p_col_count%3D1#p_p_id_101_INSTANCE_yQ5z_

Jak długo trwać będzie jeszcze ten bojkot? Nie wiadomo, gdyż ma on ciche poparcie niektórych pracowników RIO, którzy otwarcie kwestionują źródło prawa, jakim jest rozporządzenia ministra finansów z 5 lipca 2010 r.

 

Być może nadszedł czas, aby zadaniem tym zajęła się Najwyższa Izba Kontroli, gdyż to, co jest wykazywane w sprawozdawczości finansowej gmin i miast w związku z realizacją przez nie zadań zleconych jest totalną nierzetelnością.

 

Poniżej przedstawiony jest schemat księgowań funduszu alimentacyjnego w roku 2016 uwzględniający obowiązujące od 18 września 2015 r. i od 1 stycznia 2016 r. zmiany dokonane w ustawie z 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U.2015.859 j.t. z p.zm.) w efekcie których zlikwidowano egzekucję administracyjną, dokonano zmian w zakresie podziału środków pochodzących z egzekucji od dłużników alimentacyjnych należności budżetu państwa z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego oraz uproszczono działania podejmowane wobec dłużnika alimentacyjnego.

 

 

Objaśnienia do schematu Fundusz alimentacyjny 2016 - OPS:

130 - konto księgowe: Rachunek bieżący jednostki
221 - konto księgowe: Należności z tytułu dochodów budżetowych (analityka dłużnika alimentacyjnego i budżetu, którego należność dotyczy)
222 - konto księgowe: Rozliczenie dochodów budżetowych
223 - konto księgowe: Rozliczenie wydatków budżetowych
240 - konto księgowe: Pozostałe rozrachunki (analityka osoby uprawnionej)
290 - konto księgowe: Odpisy aktualizujące należności (Uwaga: konto to funkcjonuje jako konto korygujące konta należności)
409 - konto księgowe: Pozostałe koszty rodzajowe
490 – konto księgowe: Rozliczenie kosztów
640 – konto księgowe: Rozliczenia międzyokresowe kosztów
720 - konto księgowe: Przychody z tytułu dochodów budżetowych
750 – konto księgowe: Przychody finansowe
751 – konto księgowe: Koszty finansowe
761 – konto księgowe: Pozostałe koszty operacyjne
800 - konto księgowe: Fundusz jednostki
860 – konto księgowe: Wynik finansowy

Treść operacji gospodarczych:

1 – księgowanie wpływu środków pieniężnych na wydatki na wypłatę świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Księgowania na podstawie WB;
2 – księgowanie wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego osobom uprawnionym. Księgowania na podstawie WB (listy wypłat);
3 – księgowanie decyzji przyznającej świadczenie osobie uprawnionej do świadczenia z tytułu funduszu alimentacyjnego na okres świadczeniowy, powstanie zobowiązania z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wobec osoby uprawnionej zaliczonego do krótkoterminowych rozliczeń międzyokresowych kosztów stosownie do art. 3 ustęp 1 pkt 18 lit. „d” i art. 39 ustęp 1 ustawy o rachunkowości. Księgowania na podstawie PK do decyzji/listy osób uprawnionych;
4 – przeksięgowanie zobowiązania z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wobec osoby uprawnionej zaliczonego do kosztów okresu (miesiąca), w którym powinna nastąpić wypłata świadczenia. Księgowania na podstawie PK do decyzji/listy wypłat;
5, 5a - przypis należności z tytułu zwrotu świadczeń z funduszu alimentacyjnego od dłużnika alimentacyjnego należnej organowi właściwemu wierzyciela (5 – kwota główna, 5a – należne odsetki). Przypis w wysokości 100% należnej kwoty. Rozliczenie kwot należnych budżetowi państwa (w tym odsetek, a dawniej również kwot należnych organowi właściwemu dłużnika) księgowane jest w księgach organu finansowego (przypisu powinno się dokonywać w momencie wypłaty świadczenia osobie uprawnionej, a odsetki powinny być księgowane w momencie zapłaty lecz nie później niż na koniec kwartału w wysokości odsetek należnych na koniec tego kwartału). Księgowania na podstawie PK;
6 - wpłata zwrotu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wyegzekwowanych od dłużnika - księgowania na podstawie WB;
7 - przekazanie do budżetu organu właściwego wierzyciela (organu finansowego) otrzymanych zwrotów świadczeń z funduszu alimentacyjnego - księgowania na podstawie WB;
8 - rozliczenie zrealizowanych dochodów wpłaconych do budżetu sprawozdaniem Rb-27s lub pod sprawozdaniem Rb-27zz (księgowania na podstawie PK do Rb27s / Rb-27zz). W jednostce realizującej zadanie zlecone (OPS, UG) wykazuje się 100% należności, natomiast w sprawozdaniu JST wykazuje się jedynie należności w części należnej JST - patrz instrukcja do sprawozdania RB27zz. UWAGA: system [email protected] ma/miał inną błędną formułę a Dep. Fin. JST w MF i RIO kompletnie nie umie poradzić sobie z rozliczaniem zadań zleconych, gdyż najprawdopodobniej nie rozróżnia sprawozdań łącznych od zbiorczych. Problem nadal nie rozwiązany;
9 - rozliczenie zrealizowanych wydatków ze środków na świadczenia z funduszu alimentacyjnego sprawozdaniem Rb-28s - księgowania na podstawie PK do Rb28s;
10, 10a - odpis aktualizujący należność z tytułu zwrotu świadczeń z funduszu alimentacyjnego (10 - odpis aktualizujący kwotę główną, 10a – odpis aktualizujący odsetki). Księgowania na podstawie PK do informacji od organu egzekucyjnego (komornika sądowego) np. o wpisie dłużnika do KRS, na podstawie PK w związku z artykułem 35b ustęp 2 ustawy o rachunkowości. Procedura dokonywania odpisów aktualizujących należności wynika z artykułu 10 ustęp 3 ustawy o rachunkowości po uwzględnieniu art. 60-67 ustawy o finansach publicznych. Oznacza to, iż odpisy aktualizujące należności dokonywane są w oparciu o zasady wynikające z Krajowego Standardu Rachunkowości „Utrata wartości aktywów” (Dz.Urz.MF.2012.15).W pierwszej zatem kolejności zgodnie ze standardem jednostka ustala, które należności są na dzień bilansowy przedawnione, umorzone lub nieściągalne, na skutek czego kwoty ich wymaganej zapłaty nie mogą być uznane za realne. W przypadku ustania przyczyny, dla której dokonano odpisu aktualizującego, postępuje się dalej zgodnie z artykułem 35c ustawy o rachunkowości. W związku z art. 60-67 ustawy o finansach publicznych za niewłaściwe uznaje się „hurtowe” lub zbiorcze (procentowe) odpisy aktualizujące należności od dłużników alimentacyjnych (osobne decyzje i postępowanie);
11, 11a – odpisanie należności przedawnionych, umorzonych i nieściągalnych przez organ właściwy gminy (wójta, burmistrza, prezydenta), np. zgon dłużnika alimentacyjnego (11 - umorzenie kwoty głównej, 11a – umorzenie naliczonych odsetek), od których nie dokonano wcześniej odpisu aktualizującego należności – księgowania na podstawie PK w związku z artykułem 3 ustęp 1 pkt 32 ustawy o rachunkowości oraz art. 35b ustęp 4 ustawy o rachunkowości (patrz również opis dekretu nr 10);
12 - odpisanie należności przedawnionych, umorzonych i nieściągalnych przez organ właściwy gminy (wójta, burmistrza, prezydenta) od których dokonano wcześniej odpisu aktualizującego należności – księgowania na podstawie PK w związku z art. 35b ustęp 3 ustawy o rachunkowości (patrz również opis dekretu nr 10, 11, 11a);
13 – przeksięgowanie na wynik działalności operacyjnej podstawowej poniesionych kosztów dot. danego roku. Księgowania na podstawie PK;
14 – przeksięgowanie na wynik działalności operacyjnej pozostałej poniesionych kosztów dot. danego roku. Księgowania na podstawie PK;
14a – przeksięgowanie na wynik działalności finansowej poniesionych kosztów dot. danego roku. Księgowania na podstawie PK.
15, 15a  – przeksięgowanie osiągniętych przychodów (15 – przychody działalności operacyjnej podstawowej, 15a – przychody działalności finansowej) na wynik finansowy (Uwaga – MSR nie dotyczą jednostek sektora finansów publicznych, a wynik finansowy jednostki budżetowej ustala się zgodnie z RMF z 5 lipca 2010). Księgowania na podstawie PK;

(Ze względu na brak miejsca na schemacie nie uwzględniono księgowań dot. m.in. kosztów postępowania, przypadków, o których mowa w art. 35c ustawy o rachunkowości, a także kont pozabilansowych i zaangażowania).

 

Objaśnienia do schematu Fundusz alimentacyjny 2016 - organ finansowy (budżetowy): 

133 - konto księgowe: Rachunek budżetu
222 - konto księgowe: Rozliczenie dochodów budżetowych
223 - konto księgowe: Rozliczenie wydatków budżetowych
224 - konto księgowe: Rozrachunki budżetu
901 - konto księgowe: Dochody budżetu
902 - konto księgowe: Wydatki budżetu
961 - konto księgowe: Niedobór lub nadwyżka budżetu

Treść operacji gospodarczych:

1 - wpływ dotacji celowej z budżetu państwa na wypłatę świadczeń z funduszu alimentacyjnego - księgowania na podstawie WB;
2 - przekazanie środków na wydatki na wypłatę świadczeń z funduszu alimentacyjnego do jednostki budżetowej realizującej bezpośrednio zadanie (UG/UM/OPS) - księgowania na podstawie WB;
3 - rozliczenie zrealizowanych wydatków przez jednostkę wypłacającą świadczenia z funduszu alimentacyjnego (UG/UM/OPS) - księgowania na podstawie PK do sprawozdania Rb-28s;
4 - przeksięgowanie zrealizowanych dochodów pod datą 31.12 w celu ustalenia wyniku wykonania budżetu - księgowania na podstawie PK;
5 - przeksięgowanie zrealizowanych wydatków pod datą 31.12 w celu ustalenia wyniku wykonania budżetu - księgowania na podstawie PK;
6 - wpływ przekazanych przez jednostkę budżetową bezpośrednio realizującą zadanie (UG/UM/OPS) środków dot. świadczeń z funduszu alimentacyjnego wyegzekwowanych przez komorników od dłużników alimentacyjnych wpłaconych przez jednostkę bezpośrednio realizującą zadanie na tzw. konto organu (133) - księgowania na podstawie WB;
7 - przeksięgowanie środków wpłaconych na konto organu (133) od jednostki bezpośrednio realizującej zadanie zlecone jako dochodów budżetu JST i ujęcie ich w sprawozdaniu budżetowym Rb-27s JST (Uwaga na zgodność klasyfikacji budżetowej z planem zadań zleconych) - księgowania na podstawie PK;
8 – przeksięgowanie środków wpłaconych na konto organu (133) od jednostki bezpośrednio realizującej zadanie zlecone jako zobowiązanie z tytułu rozrachunków z budżetem państwa z tytułu 60% należnych budżetowi państwa otrzymanych zwrotów świadczeń z funduszu alimentacyjnego wyegzekwowanych od dłużników alimentacyjnych wraz z odsetkami stanowiącymi dochody budżetu państwa - księgowania na podstawie PK (zgodnie z art. 255 ustawy o finansach publicznych);
9 - uregulowanie zobowiązania wobec budżetu państwa z tytułu otrzymanych zwrotów świadczeń z funduszu alimentacyjnego wyegzekwowanych od dłużników alimentacyjnych wraz z odsetkami - księgowania na podstawie WB (zgodnie z art. 255 ustawy o finansach publicznych).

 

 

Objaśnienia do schematu Fundusz alimentacyjny 2016 – paragraf 7 księgowania w urzędach gmin i miast jako jednostkach budżetowych:
720 - konto księgowe: Przychody z tytułu dochodów budżetowych
800 - konto księgowe: Fundusz jednostki
860 – konto księgowe: Wynik finansowy

Treść operacji gospodarczych:
1 – przeksięgowanie zgodnie z paragrafem 7 rozporządzenia ministra finansów z 5 lipca 2010 r. dochodów budżetu jednostki samorządu terytorialnego nieujętych w planach finansowych OPS jako przychodów urzędu gminy i miasta zaliczonych do działalności podstawowej operacyjnej UG/UM. Alternatywnie przychody te, stosownie do przyjętych zasad określonych w polityce rachunkowości jednostki i postanowień art. 3 ustęp 1 pkt 32 lit. „h” ustawy o rachunkowości można ująć na koncie 760 Pozostałe przychody operacyjne, uwzględniając jednak postanowienia art. 41 ustęp 1 pkt 2 ustawy o rachunkowości (wówczas zapis na koncie 840 Rezerwy i rozliczenia międzyokresowe przychodów). Księgowania na podstawie PK.
2 - przeksięgowanie osiągniętych przychodów działalności operacyjnej podstawowej na wynik finansowy. Księgowania na podstawie PK.