W ramach naszej witryny stosujemy pliki cookies w celu świadczenia Państwu usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu końcowym. Możecie Państwo dokonać w każdym czasie zmiany ustawień dotyczących cookies. Korzystając z naszej strony akceptujesz zasady Polityki Cookie.
  • Gminy nie muszą korygować nieprzedawnionych rozliczeń VAT
Artykuł:

Gminy nie muszą korygować nieprzedawnionych rozliczeń VAT

22 lipca 2019

Podatnicy, którzy zastosowali się do praktyki ukształtowanej uchwałą NSA, zakwestionowanej następnie przez TSUE, nie mogą ponosić negatywnych konsekwencji podatkowych.

Emilia Wolnowska – doradca podatkowy, Senior Tax Consultant w dziale doradztwa podatkowego BDO, biuro w Poznaniu na łamach Rzeczpospolitej podkreśla, iż NSA w wyroku z 2 lipca 2019 r. (I FSK 435/17) odniósł się do skutków wydania przez TSUE wyroku z 8 maja 2019 r. w sprawie C-566/17 (Związek Gmin Zagłębia Miedziowego w Polkowicach). Stwierdził w nim, że sądy krajowe obowiązane są stosować wyrok TSUE wprost mimo ukształtowanej odmiennej krajowej linii orzeczniczej. Podatnicy nie mogą jednak ponosić negatywnych konsekwencji stosowania się do tej praktyki, jeśli okazała się nieprawidłowa. W związku z tym gminy nie będą zobowiązane do korekty nieprzedawnionych rozliczeń. 

Stan faktyczny
8 maja 2019 r. TSUE wydał niekorzystny dla podatników wyrok (C-566/17) dotyczący zasad odliczania VAT od wydatków związanych z działalnością mieszaną, poniesionych przed wejściem w życie przepisów dotyczących tzw. prewspółczynnika. Wyrok ten ma szczególne znaczenie dla podmiotów publicznych wykonujących działalność mieszaną, tj. gospodarczą i niemającą charakteru gospodarczego, zwłaszcza gmin. Regulacje dotyczące tzw. prewspółczynnika obowiązują w ustawie o VAT dopiero od 1 stycznia 2016 r. Jednak zdaniem organów podatkowych ich wprowadzenie miało charakter jedynie doprecyzowujący, gdyż już z samych zasad ogólnych wynika, że nie można odliczać VAT w części, która dotyczyła czynności niepodlegających opodatkowaniu. TSUE w swoim orzeczeniu podzielił stanowisko polskich organów podatkowych. Stwierdził, że przepisy dyrektywy VAT należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwiają się one krajowej praktyce sądowej zezwalającej podatnikowi na pełne odliczenie VAT w związku z nabyciem towarów i usług w celu prowadzenia zarówno działalności gospodarczej opodatkowanej VAT, jak i działalności niemającej charakteru gospodarczego, która nie wchodzi w zakres stosowania VAT, ze względu na brak we właściwych przepisach podatkowych szczególnych regulacji w zakresie kryteriów i metod podziału.
Przypomnijmy, że zgodnie z ugruntowaną wcześniej linią orzeczniczą polskich sądów administracyjnych, w szczególności z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 października 2011 r. (I FPS 9/10), podatnicy wykonujący zarówno czynności opodatkowane, jak również czynności niepodlegające opodatkowaniu, mogą skorzystać z pełnego odliczenia VAT, jeżeli zakupów nie da się przyporządkować do określonego rodzaju działalności. 

Wyrok NSA
NSA w wyroku z 2 lipca 2019 r. (I FSK 435/17) stwierdził, że zgodnie z postanowieniami traktatowymi oraz zasadą efektywności prawa wspólnotowego sądy krajowe są zobowiązane uwzględniać tezy orzeczenia TSUE, nawet w sytuacji, kiedy dotychczas związane były uchwałą NSA na podstawie art. 269 § 1 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W związku z tym, wydanie przez TSUE wyroku z 8 maja 2019 r. w sprawie C-566/17 (Związek Gmin Zagłębia Miedziowego w Polkowicach), w którym zakwestionował on praktykę ukształtowaną na podstawie uchwały NSA z 24 października 2011 r. (I FPS 9/10), sądy zobowiązane są odstąpić od tej praktyki i stosować ww. wyrok wprost. Jednak z uwagi na to, że zmiana dotychczasowej praktyki może w bardzo istotny sposób wpłynąć na prawo podatników do odliczenia podatku naliczonego, należy zastrzec, że ww. rozstrzygnięcie TSUE nie może wpływać na poszanowanie zasady demokratycznego państwa prawnego, wyrażonej w art. 2 Konstytucji RP oraz zasady pewności prawa, również wywodzonej z tego przepisu. W sferze stosowania prawa nie można bowiem dopuścić do sytuacji, w której podatnicy, a w tym przypadku gminy, powołując się na ukształtowaną praktykę, również sądową, będącą wynikiem uchwały NSA, po wyroku TSUE mogłyby ponosić negatywne skutki. Zwłaszcza, że nie wszystkie okresy, w których dokonywano tego rodzaju odliczenia czy tego rodzaju przyporządkowania transakcji, uległy już przedawnieniu. W związku z tym należy stwierdzić, że wyrażone w art. 2 Konstytucji RP zasady demokratycznego państwa prawnego i pewności prawa sprzeciwiają się temu, aby podatnicy, którzy zastosowali się do praktyki ukształtowanej uchwałą NSA byli zobligowani do korekty rozliczeń. 

Trzeba brać pod uwagę zasadę zaufania 
Po wyroku TSUE z 8 maja 2019 r. w sprawie C-566/17 powstały liczne wątpliwości dotyczące obowiązku korygowania nieprzedawnionych rozliczeń sprzed 2016 r. Problem dotyczył w szczególności podatników odliczających VAT bez korzystnej interpretacji indywidualnej bądź wyroku. 
Stanowisko NSA zasługuje na aprobatę. Wydany przez NSA wyrok z jednej strony podkreśla znaczenie wykładni unijnej, a z drugiej wskazuje na konieczność ochrony podatników działający w zaufaniu do organów państwowych. Nie powinni oni bowiem ponosić negatywnych konsekwencji takiego działania. Miejmy nadzieję, że stanowisko to zostanie zaakceptowane przez organy podatkowe. 

Artykuł można przeczytać w Rzeczpospolitej z 22 lipca 2019 r., str. D7